Bilim insanları, ağaçlar ve bitkilerin birbirleriyle köklerinde oluşan mantar ağları aracılığıyla iletişim kurduğunu, bitkilerden kimilerinin bu ağları kaynak paylaşımı için kullanırken, kimilerinin ise düşmanca tavırlar sergilemek için kullandığını ortaya çıkarmışlardı. Şimdi ise, bu mantar ağı ilk kez haritalandırıldı.

Bilim insanları, ağaçlar ve bitkilerin birbirleriyle gizlice iletişim kurduğu mantar ve bakteri ağı olan ve “Wood Wide Web” olarak isimlendirilen sistemi ilk kez haritalandırdı.

Bilim insanları 70’den fazla ülkede yaşayan 28 binden fazla ağaç türünün veri tabanını kullanarak bu ağı küresel ölçekte haritalandırdılar.

Bilim insanlarının, ormanın yeraltı ekosistemini haritalandırmadan önce, daha basit bir şey öğrenmeleri gerekiyordu: ağaçların yaşadığı yer. Şu anda İsviçre’deki ETH Zürih’te bulunan ekolojist Thomas Crowther, 2012’de dünyadaki ağaçları tanımlamaya başlamıştı. Ağaçların boyutlarını ölçen bilim adamı Crowther, 2015 yılında ağaçların küresel dağılımını haritalandırdı. Crowther ayrıca, dünyanın yaklaşık 3 trilyon ağaca sahip olduğunu bildirdi.

YERALTI ORGANİZMALARI AĞI İÇİN DE AYNI SİSTEM ÖNERİLDİ

Bu makaleden esinlenen Stanford Üniversitesi biyologlarından Kabir Peay, Crowther’le iletişime geçerek “orman ağaçlarını birbirine bağlayan yeraltı organizmalarının ağı için de aynı şeyi yapmayı” önerdi.

Hâlihazırda Crowther’in veri tabanındaki her ağaç, belirli mikrop tipleri ile yakından ilişkilidir. Örneğin, meşe ve çam ağacı kökleri, besin arayışlarında geniş yeraltı ağları oluşturabilen ectomycorrhizal (EM) mantarları ile çevrilidir. Akça ve sedir ağaçları ise doğrudan ağaçların kök hücrelerine akan, ancak daha küçük toprak ağları oluşturan arbusuler mikorizaları (AM) tercih eder.

ARAŞTIRMACILAR, BİLGİSAYAR ALGORİTMASI YAZDILAR

Araştırmacılar, Crowther’in veri tabanındaki EM-, AM- ve azot fiksere bağlı ağaçlar ile sıcaklık, yağış, toprak kimyası ve topografya gibi yerel/çevresel faktörler arasındaki korelasyonları aramak için bir bilgisayar algoritması yazdılar. Daha sonra, küresel haritayı doldurmak için algoritmaların bulduğu korelasyonları kullandılar ve Afrika ve Asya’yı da içeren verilerin olmadığı yerlerde ne tür mantarların yaşayacağını tahmin ettiler.

KUZEY AMERİKA, AVRUPA VE ASYA TOPRAKLARINA NÜFUZ ETTİ

Bugün Nature’da yayımlanan araştırma sonuçlarına göre, soğuk ılıman ve sert ormanlarda, odun ve organik maddenin yavaş yavaş çürümesine neden olan ağ oluşumunda EM mantarları hüküm sürmektedir. Bu bölgelerdeki yaklaşık beş ağaçtan dördü bu mantarlarla ilişkilendiriliyor. Araştırmanın yazarları, yerel çalışmalarda bulunan ağların gerçekten de Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya topraklarına nüfuz ettiğini öne sürdü.

SICAK BÖLGELERDE BAKTERİLER BASKIN

Buna karşılık, odun ve organik maddenin hızla çürüdüğü sıcak tropik bölgelerde bakteriler baskındır. Bu mantarlar daha küçük ağlar oluşturur ve daha az ağlar arası takas yapar. Bu da tropik ağaç geniş ağının büyük olasılıkla daha lokalize olduğu anlamına gelir. Bütün ağaç türlerinin yaklaşık yüzde 90’ı bakteriler ile ilişkilidir; büyük çoğunluğu, hiperditer tropik bölgelerde kümelenmiştir.

AĞAÇLAR BİRBİRLERİYLE GİZLİCE NASIL İLETİŞİM KURUYOR?

Ağaçlar, yalnız birer canlı gibi görünüyor olabilir; fakat ayağımızın altındaki toprak bize başka bir hikâye anlatıyor.

Ağaçlar, gizlice konuşuyor, alışveriş yapıyor ve hatta birbirleriyle savaşıyor. Bütün bunlar ise, yer altındaki köklerinin içinde ve çevresinde oluşan mantarlar ağı ile gerçekleştiriliyor. Ağaçlara besin maddesi sağlayan bu mantarlar, karşılığında ise şeker alıyor.

Bilim insanları, söz konusu bağlantının, aslında düşünülenden çok daha derinlere indiğini keşfetti. Ağaçlar, mantar ağına bağlanarak birbirleriyle kaynak paylaşımı yapabiliyorlar. Bu sisteme ise (www olarak bildiğimiz World Wide Web’e atıfla) Wood Wide Web, yani “ağaçlar çapında ağ” ismi verildi.

“Anne ağaçlar” olarak da anılan yaşlı ağaçların, mantar ağını kullanarak gölgelenmiş fidelere şeker tedarik ettikleri ve bu sayede onlara hayatta kalmaları için daha büyük bir şans sağladıkları düşünülüyor.

Hasta ve ölmekte olan ağaçların mevcut kaynaklarını mantar ağına boşalttıkları ve bu kaynakların ise civardaki sağlıklı ağaçların kullanımına sunulduğu düşünülüyor.

Ağaçların yanı sıra bitkiler de birbirlerine mesaj göndermek için mantar ağlarını kullanıyor. Saldırıya uğramaları durumunda, kökleri aracılığıyla kimyasal sinyaller göndererek civardaki diğer bitkilere “savunmalarını harekete geçirmeleri” mesajını veriyorlar.

Tıpkı insanlığın kullandığı internet gibi, bitkilerin “ağaçlar çapında ağ” sistemi de karanlık bir yapıya sahip bulunuyor. Bazı orkidelerin, mantar ağı sistemini hackleyerek civardaki bitki ve ağaçların kaynaklarını çaldıkları ortaya çıktı.

Kara ceviz gibi diğer bazı türler ise mantar ağı üzerinden zehirli kimyasallar yayarak rakiplerini sabote ediyorlar

Bu gizli mantar ağı, ağaçlar ve bitkiler arasında günbegün büyümekte olan bir boyut kazanıyor.

TM Dijital Haber Merkezi

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here